W grudniu 2025 r. Polska przystąpiła do dwóch umów multilateralnych – M362 i M366. Taka umowa oznacza uzgodnienie właściwych władz Umawiających się Stron bezpośrednio między sobą dopuszczenia niektórych operacji transportowych na swoich terytoriach na zasadach czasowego odstępstwa od wymagań ADR, pod warunkiem, że nie zostanie przez to obniżony poziom bezpieczeństwa. Pierwszą z umów zapoczątkowały Niemcy, a drugą Włochy.
Robocze tłumaczenie treści Umowy multilateralnej M362
Robocze tłumaczenie treści oraz list wyjaśniający do Umowy multilateralnej M366
Przypominamy, że trwa właśnie okres sprawozdawczy z działalności przedsiębiorstw w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych transportem drogowym oraz kolejowym. Obowiązek złożenia sprawozdania rocznego nie dotyczy wyłącznie przewoźników, ale także nadawców, pakujących, napełniających oraz załadowców i rozładowców. Jeśli więc w dokumentach przewozowych przedsiębiorstwo figuruje jako „nadawca”, może podlegać pod ten obowiązek. Sprawozdania należy składać do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego właściwego ze względu na siedzibę firmy (ADR) lub Prezesowi Urzędu Transportu Kolejowego (RID). W tym roku ostatnim dniem złożenia sprawozdania jest sobota 28 lutego (decyduje data stempla pocztowego).
Obowiązkowi sprawozdawczemu nie podlegają towary przewożone na zasadach wyłączeń, czyli nie na pełnym ADR, towary, których przewóz w całości odbywał się poza terytorium RP oraz towary zawarte w próżnych nieoczyszczonych opakowaniach, cysternach, kontenerach i pojazdach.
UMOWA MULTILATERALNA M362
W ramach rozdziału 1.5.1 Umowy ADR, dotycząca przewozu naczyń ciśnieniowych
zatwierdzonych zgodnie z normą EN 17339
W odstępstwie od przepisów działu 4.1 ADR dotyczącego stosowania opakowań, naczynia ciśnieniowe zatwierdzone zgodnie z normą EN 17339, przeznaczone do przewozu UN 1049 WODÓR SPRĘŻONY, mogą być przewożone napełnione UN 1066 AZOT SPRĘŻONY, w celu montażu, badania okresowego, konserwacji lub utylizacji, przy ciśnieniu wewnętrznym odpowiadającym ciśnieniu niezbędnemu do utrzymania wykładziny naczynia. Ciśnienie nie może przekraczać 10% ciśnienia roboczego albo 20 bar, w zależności, która z wartości jest niższa.
Pojazdy-baterie i MEGC, przeznaczone do przewozu UN 1049 WODÓR SPRĘŻONY, zawierające naczynia ciśnieniowe, zatwierdzone zgodnie z normą EN 17339, mogą przewozić UN 1066 AZOT SPRĘŻONY w celu pierwszego napełnienia, badania okresowego, konserwacji lub utylizacji, przy ciśnieniu wewnętrznym odpowiadającym ciśnieniu niezbędnemu do utrzymania wykładziny naczynia. Ciśnienie nie może przekraczać 10% ciśnienia roboczego albo 20 bar, w zależności, która z wartości jest niższa.
Kopia treści tej umowy powinna być przewożona w jednostce transportowej. Wszystkie pozostałe wymagania ADR powinny być spełnione.
Umowa M362 będzie obowiązywać do 31 grudnia 2026 r. w przypadku przewozu na terytorium krajów, które ją podpisały. Jeżeli któryś z krajów ją wcześniej odwoła, będzie obowiązywała tylko w przypadku przewozu na terytorium krajów, które jej nie odwołały.
Oprócz Polski, Umowę M362 dotychczas podpisały: Niemcy, Francja, Szwajcaria, Litwa i San Marino.
UMOWA MULTILATERALNA M366
W ramach rozdziału 1.5.1 Umowy ADR, dotycząca zagrożenia dla środowiska pochodzącego od stopów metali zawierających ołów
Niniejsza umowa ma zastosowanie wyłącznie do stopów metali zaliczonych do numeru UN 3077 Materiał zagrażający środowisku stały i.n.o., grupa pakowania III, zgodnie z 2.2.9.1.10.6, w wyniku klasyfikacji zgodnie z 2.2.9.1.10.51, zawierających:
a. ≥ 0,25% ołowiu w postaci bryły (średnica cząstek ≥ 1 mm);
b. ≥ 0,025% ołowiu w postaci proszku (średnica cząstek < 1 mm).
Te stopy metali mogą być przewożone bez podlegania innym wymaganiom przepisów ADR, po spełnieniu następujących warunków:
a. nie spełniają kryteriów żadnej innej klasy niż klasa 9;
b. stopy metali są trudno rozpuszczalne w wodzie;
c. są przewożone:
i. w opakowaniach, DPPL i dużych opakowaniach, które spełniają ogólne przepisy 4.1.1.1, 4.1.1.2 i 4.1.1.4 do 4.1.1.8 i są pyłoszczelne i wodoodporne lub są wyposażone w wykładzinę pyłoszczelną i wodoodporną; lub
ii. luzem zgodnie z kodami VC1 lub VC2.
Kopia treści tej umowy powinna być przewożona w jednostce transportowej.
Umowa M366 będzie obowiązywać do 31 sierpnia 2027 r. w przypadku przewozu na terytorium krajów, które ją podpisały. Jeżeli któryś z krajów ją wcześniej odwoła, będzie obowiązywała tylko w przypadku przewozu na terytorium krajów, które jej nie odwołały.
Oprócz Polski, Umowę M366 dotychczas podpisały: Włochy, Słowenia, Niemcy, Francja, Szwajcaria, Słowacja, Dania i San Marino.
———————————————————————–
1 Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2024/197 z dnia 19 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 w odniesieniu do zharmonizowanej klasyfikacji i oznakowania niektórych substancji (21 ATP do CLP), obowiązujące od 1 września 2025.
List wyjaśniający do Umowy M366
Zgodnie z ADR 2.2.9.1.10.5, bez dostępnych danych dotyczących klasyfikacji, substancje i mieszaniny są klasyfikowane jako niebezpieczne dla środowiska (środowisko wodne) na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (rozporządzenie CLP).
21. rozporządzenie ATP do CLP, obowiązujące od 1 września 2025 r., wprowadziło zmiany w klasyfikacji, w wyniku których mieszaniny zawierające:
• ≥ 0,25% ołowiu w postaci bryły (średnica cząstek ≥ 1 mm);
• ≥ 0,025% ołowiu w postaci proszku (średnica cząstek < 1 mm);
będą klasyfikowane jako niebezpieczne dla środowiska.
Stopy metali zawierające ołów jak wspomniano powyżej, powinny być klasyfikowane jako UN 3077 Materiał zagrażający środowisku stały i.n.o., grupa pakowania III, z wykorzystaniem wyłącznie metody obliczeniowej ze względu na brak dostępnych danych, i będą podlegać przepisom dotyczącym towarów niebezpiecznych.
Metoda obliczeniowa może być zbyt konserwatywna, szczególnie w przypadku trudno rozpuszczalnych stopów metali, których zachowanie w środowisku zależy od powierzchni właściwej.
Od czasu opublikowania 21. ATP do CLP, przemysł prowadzi prace badawcze nad zachowaniem tych trudno rozpuszczalnych stopów metali, aby ocenić ich rzeczywisty wpływ na środowisko, poprzez szczegółowe testy przeprowadzane zgodnie z rozdziałami 2.2.9.1.10.1.3, 2.2.9.1.10.4.3 i 2.2.9.1.10.5 Umowy ADR.
Setki stopów metali są obecnie w użyciu, więc potencjalnie poddawane testowaniu, a każdy test może trwać nawet do dwóch miesięcy. Pierwsze wyniki potwierdzają, że te trudno rozpuszczalne stopy metali mogą zostać wyłączone z klasyfikacji ADR. Jednak przemysł będzie potrzebował dodatkowego czasu na dokończenie tych testów.
W oczekiwaniu na wyniki tych badań w celu wykluczenia trudno rozpuszczalnych stopów metali z klasyfikacji ADR, przemysł odpowiedzialnie podjął decyzję aby do ich transportu przyjąć przepisy przewidziane do przewozu luzem towarów o numerze UN 3077, tj. stosowania pojazdów i kontenerów krytych opończą lub zamkniętych, spełniających wymagania VC1 i VC2, lub opakowań pyłoszczelnych i wodoodpornych, w celu zapewnienia bezpieczeństwa podczas transportu.
Ponadto, biorąc pod uwagę ogromną ilość stopów metali transportowanych rocznie (np. ponad 500000 ton rocznie we Włoszech), obecne ramy czasowe potrzebne do zorganizowania przewozu tych stopów metali zgodnie z przepisami ADR są niewystarczające. Ogromne wyzwanie stanowi wdrożenie w przedsiębiorstwach poszczególnych wymagań Umowy ADR dotyczących szkoleń, certyfikacji kierowców, wyznaczenia Doradcy ds. bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych, dokumentacji, oznakowania, etykietowania, procedur roz- i załadunku itp.
Wprowadzenie okresu przejściowego zapewni również, że przemysł będzie mógł kontynuować transport tych materiałów, podczas gdy w przypadku tych, które zostaną sklasyfikowane jako towary niebezpieczne, zostaną wprowadzone niezbędne zmiany w przedsiębiorstwach, bez uszczerbku dla bezpieczeństwa, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że większość operacji transportowych obejmuje odległości poniżej 250 km.